ރޯދައާ ގުޅޭ ބައެއް ޙަދީޘްތައްބާރަވަނަ ޙަދީޘް

ނަޡީމް ނިޡާމް•5 އޮކްޓޫބަރު 2026•2 މިނެޓުގެ ކިޔުން
ބާރަވަނަ ޙަދީޘް

ރޯދަވެރިޔާއަށް ހޮޑުލެވުން

އަބޫ ހުރައިރާ رَضِيَ اللهُ عَنْهُގެ ކިބައިން ރިވާވެފައިވެއެވެ. ރަސޫލާ صَلَّىٰ اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.

«مَنْ ذَرَعَهُ الْقَيْءُ فَلَيْسَ عَلَيْهِ قَضَاءٌ، وَمَنِ اسْتَقَاءَ فَلْيَقْضِ»

މާނައީ: "ގަސްތަކާނުލައި ހޮޑުލެވިއްޖެމީހާ (ދަންނާށެވެ!) ފަހެ އޭނާގެ މައްޗަށް (އެ ރޯދަ) ޤަޟާކުރުމެއް ނުވެއެވެ. އަދި ގަސްތުގައި ހޮޑުލައިފި މީހާ، ފަހެ އޭނާ އެ ރޯދަ ޤަޟާކުރާ ހުށިކަމެވެ."

رواه أبو داود والترمذي وابن ماجه وأحمد. ورواته ثقات.

މި ޙަދީޘަކީ ރޯދަވެރިޔާ ގަސްތުގައި ހޮޑުލައިފި ނަމަ، އޭނާގެ ރޯދަ ފަސާދަވާނެކަން ދަލީލުކޮށްދޭ ޙަދީޘެކެވެ. އަދި އޭނާގެ މައްޗަށް ވަނީ އެ ރޯދަ ޤަޟާކުރުމެވެ. މިއީ ޖުމްހޫރު ޢިލްމުވެރިންގެ މަޛްހަބެވެ.

ނަމަވެސް އޭނާގެ އިޚްތިޔާރަކާނުލައި ހޮޑުލެވިއްޖެ މީހާ ދަންނައެވެ. އޭނާގެ ރޯދަ ޞައްޙަވާނެއެވެ. އަދި އޭނާގެ މައްޗަށް އެހެން ވެސް ކަމެއް (އެބަހީ ފާފަވެރިވުމެއް އަދި ރޯދަ ޤަޟާކުރުމެއް) ނުވެއެވެ.

އަލްޚައްޠާބީ ވިދާޅުވިއެވެ.

"ޢިލްމުގެ އަހުލުވެރިންގެ މެދުގައި، މި ކަމުގައި ޚިލާފެއް ވާކަން ތިމަންކަލޭގެފާނަށް އެނގިވަޑައިނުގަންނަވައެވެ."[1]

އިބްނު ޤުދާމާ ވިދާޅުވިއެވެ.

"މިއީ ގިނަ ޢިލްމުވެރިންގެ ބަސްފުޅެވެ."[2]

«استقاء» މާނައަކީ ގަސްތުގައި ހޮޑުލުމުގެ ސަބަބެއް މެދުވެރިކޮށް ހޮޑުލުމެވެ.

«ذَرَعَهُ» މާނައަކީ (އޭނާގެ އިޚްތިޔާރަކާ ނުލައި) ހޮޑުލެވުމެވެ.

ފަހެ (ރޯދަވެރިޔާ) ގަސްތުގައި ހޮޑުލައިފި ނަމަ، އޭނާގެ ރޯދަގެއްލެވޭނެއެވެ. އެއީ ކިތަންމެ މަދުން ނުވަތަ ގިނައިން ހޮޑުލެވުން ނަމަވެސް މެއެވެ. އެއީ ޙަދީޘުގެ ބޭރުފުށުގެ މާނައަށް ބަލާފައެވެ. އަދި ރޯދަ ގެއްލޭ އެހެން ކަންކަމުގައި ވެސް ގިނަވުމާ މަދުވުމާ ދެމެދު އެއްވެސް ތަފާތެއް ނުވާތީއެވެ.

އަލްމުވައްފަޤު އިބްނު ޤުދާމާ ވިދާޅުވިއެވެ.

"ހޮޑަކީ ކާތަކެތި ކަމުގައިވިޔަސް، ނުވަތަ (ހުސްބަނޑާ ހުރެ ހޮޑުނެލޭ ނަމަ ނިކުންނަ) ފެން ކަމުގައިވިޔަސް، ނުވަތަ އަރިދަފުސް ކަމުގައިވިޔަސް، ނުވަތަ ލޭ ކަމުގައިވިޔަސް، ނުވަތަ މި ނޫން އެއްޗެއް ކަމުގައިވިޔަސް، އޭގެ މެދުގައި (އެބަހީ ޙުކުމުގެ ގޮތުން) އެއްވެސް ތަފާތެއް ނެތެވެ. ސަބަބަކީ އެ ހުރިހާ އެއްޗެއް ވެސް ޙަދީޘުގެ ޢާންމު މާނައިގެ ދަށަށް ވަދެގެންދާތީއެވެ. އެންމެ މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވަނީ ﷲއެވެ."[3]

ހޮޑުލުމުން ރޯދަވެރިޔާގެ ރޯދަ ގެއްލޭ ޙިކުމަތް ބަޔާންކުރައްވަމުން ޝައިޚުލް އިސްލާމު އިބްނު ތައިމިއްޔާ ވިދާޅުވިއެވެ.

"ހަމަކަށަވަރުން ރޯދަވެރިޔާއަށް ވަނީ، ކާބޯތަކެތީގެ ތެރެއިން އޭނާގެ ހަށިގަނޑަށް ބާރު ލިބިދޭ، އަދި ކާނާ ލިބިދޭ ތަކެތި އެތެރެކުރުން ނަހީކުރައްވާފައެވެ. ވީމާ، ހަމައެފަދައިން އޭނާގެ ހަށިގަނޑު ބަލިކަށިކޮށްލާ، އަދި އޭނާގެ ހަށިގަނޑަށް ކާނާ ލިބިދޭ މާއްދާތައް ހަށިގަނޑުން ބޭރުކުރުން ވެސް ވަނީ ނަހީކުރައްވާފައެވެ. އެހެންނޫން ނަމަ، (ރޯދައަށް ހުރެ) މި ކަމަށް (އެބަހީ ބޭރުކުރުމަށް) ފުރުޞަތު ދީފި ނަމަ، އެ ކަމުން އޭނާއަށް ގެއްލުން ލިބޭނެއެވެ. މި ޙާލަތުގައި އޭނާ ވާނީ އަޅުކަމުގައި ހައްދުފަހަނަޅައިދިޔަ މީހަކަށެވެ. ޢަދުލުވެރި (މެދުމިނުގެ) މީހަކަށް ނޫނެވެ."[4]

اللَّهُمَّ وَفِّقْنَا لِسَبِيلِ الطَّاعَةِ، وَثَبِّتْنَا عَلَى اتِّبَاعِ السُّنَّةِ وَلُزُومِ الْجَمَاعَةِ، وَلَا تَجْعَلْنَا مِمَّنْ عَرَفَ الْحَقَّ وَأَضَاعَهُ، وَاغْفِرِ اللَّهُمَّ لَنَا وَلِوَالِدَيْنَا وَلِجَمِيعِ الْمُسْلِمِينَ.

ޔާﷲ! އަޅުކަމާ ކިޔަމަންތެރިކަމުގެ މަގަށް އަޅަމެންނަށް ތައުފީޤުދެއްވާނދޭވެ! އަދި ސުންނަތަށް ތަބަޢަވުމާއި، (ސުންނަތުގެ) ޖަމާޢަތުގެ މަތީގައި ޘާބިތުވެ ދެމިތިބުމަށް އަޅަމެންނަށް ޘާބިތުކަންދެއްވާނދޭވެ! އަދި ޙައްޤު އެނގި، އެ މަގު ގެއްލުވާލި މީހުންގެ ތެރެއިން އަޅަމެން ނުލައްވާނދޭވެ! އަދި އަޅަމެންނަށާއި، އަޅަމެންގެ މައިންބަފައިންނަށާއި، އެންމެހާ މުސްލިމުތަކުންނަށް ފާފަފުއްސަވާނދޭވެ!

އާމީން.

މަޞްދަރު: مختصر أحاديث الصيام -أحكام وآداب- للشيخ عبدالله بن صالح الفوزان.

[1] «معالم السنن» (261/3)

[2] «المغني» (368/4)

[3] «المغني» (369/4)

[4] «مجموع الفتاوى» (250/25)

އަދި ނުނިމޭމި ސިލްސިލާގެ އިތުރު ބައިތައް އަންނާނެ، إن شاء الله.
5 ފަހަރު ކިޔާފައި
ހިއްސާކުރައްވާ
މި ލިޔުމާ ގުޅޭގޮތުން ޚިޔާލެއް އެބައޮތްތޯ؟ލިޔުމުގައި ކުށެއްވާނަމަވެސް ފާހަގަކޮށްލަދެއްވާ.